వర్షాధార ప్రాంతాలలో చిన్న చెరువులలో చేపల

సామర్థ్యాలను పెంపొందించడం మరియు సహాయక వ్యవస్థలను స్థాపించడం ద్వారా చిన్న తరహా చేపల ఉత్పత్తిని ప్రోత్సహించడం వలన జీవనోపాధి, కుటుంబ పోషణ, సంపూర్ణమైన ఆర్థిక వ్యవస్థలను బలోపేతం చేయడం, మరింత స్థిరమైన మరియు సమానమైన ఆహార వ్యవస్థకు దోహదపడుతుంది. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని 500 నీటి వనరులలో గిరిజన వర్గాలతో తన చొరవను అమలు చేయడం ద్వారా WASSAN (వాసన్ ) ఈ అవకాశాన్ని ప్రదర్శించింది

చిన్న తరహా మత్స్య సంపద స్థిరమైన అభివృద్ధికి ముఖ్యంగా వర్షాధార మరియు గిరిజన ప్రాంతాలలో అపారమైన సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉంది. అధిక వర్షపాతం గల గిరిజన ప్రాంతాలలో ఉన్న అనేక చిన్న నీటి వసతి కలిగిన చెరువులను గుర్తించి, ఆ ప్రాంతంలో నివసించేవారి  పోషకాహారం మరియు జీవనోపాధి మెరుగుదలల కోసం చిన్న తరహా మత్స్యకారులకు మద్దతు ఇచ్చే సామర్థ్యాన్ని ఇప్పటికీ ఉపయోగించుకోలేదు. ప్రస్తుత ప్రభుత్వ కార్యక్రమాలు మరియు ఇప్పటికే ఉన్న చేపల పెంపకం మద్దతు వ్యవస్థలు ఎక్కువగా పెద్ద పరిమాణంలో నీటి వనరులు కలిగిన ప్రాంతాలకు అధిక ప్రాధాన్యతనిస్తున్నాయి, తరచుగా 0.10-2.00 ఎకరాల పరిధిలో చిన్న చెరువులను కలిగి ఉన్న చిన్న మరియు సన్నకారు రైతులను మినహాయించాయి. చిన్న తరహా మత్స్యకార వ్యవస్థలను పునరుద్ధరించడం మరియు తగిన సహాయక వ్యవస్థలను (చేప విత్తనాలు, చేపలు పట్టడానికి కావలసిన వలలు , చేపల ఆహారం, మరియు  తత్సంబంధమైన కరపత్రాలను అందుబాటులో ఉండటం) ఏర్పాటు చేయడం సవాలుతో కూడుకున్నప్పటికీ నేటి కాలానికి ఇదిఅవసరం.

WASSAN, NGO కమ్యూనిటీ కేంద్రీకృతమైన ‘అగ్రోఇకలాజికల్ ఇంటెన్సిఫికేషన్ ఆఫ్ ల్యాండ్‌స్కేప్స్’ను అమలు చేస్తోంది – ఇది ఆ ప్రాంతంలో అందుబాటులో ఉన్న అన్ని నీటి వనరులను ఉపయోగించి చేపల ఉత్పత్తిని మెరుగుపరచడంపై దృష్టి సారించింది. స్థానిక చేపల ఉత్పత్తిని ప్రోత్సహించడం ద్వారా, ఈ చొరవ పోషకాహార సాంద్రతను పెంచడం, సంపూర్ణమైన  ఆర్థిక వ్యవస్థలను బలోపేతం చేయడం మరియు మరింత స్థిరమైన మరియు సమానమైన ఆహార వ్యవస్థకు దోహదపడటం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని ASR మరియు మన్యం జిల్లాల్లోని గిరిజన రైతులతో అమలు చేయబడిన ఈ విధానం, గిరిజన రైతులు చేపల పెంపకాన్ని స్వీకరించడానికి, వారి ఆదాయాలను పెంచడానికి మరియు పోషకమైన ఆహారాన్ని పొందేలా ప్రోత్సహించింది. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని ASR మరియు మన్యం జిల్లాల్లోని 224 గ్రామాలలో 500 నీటి వనరులలో ఈ చొరవ అమలు చేయబడింది.

పర్యావరణానికి అనుకూలమైన జలాశయాలను మరింత పెంచడానికి అనుసరించాల్సిన విధానం

సాంప్రదాయకంగా, మత్స్య శాఖ నుండి పరిమిత మద్దతుతో గిరిజన రైతులు చిన్న నీటి వనరులను ఉపయోగిస్తున్నారు. చేపల ఉత్పత్తిలో నిమగ్నమైన వారు అనేక సవాళ్లను ఎదుర్కొన్నారు, వాటిలో సకాలంలో నాణ్యమైన చేప పిల్లలు అందుబాటులో లేకపోవడం, తగినంత సాంకేతిక మార్గదర్శకత్వం లేకపోవడం మరియు వ్యవస్థీకృత మద్దతు లేకపోవడం, ఉత్పాదకతను స్థిరంగా పెంచే వారి సామర్థ్యాన్ని అడ్డుకోవడం వంటివి ఉన్నాయి. ప్రభుత్వం పంపిణీ చేసే సబ్సిడీ చేప పిల్లలపై రైతులు ఆధారపడటం మరొక సవాలు.

ఈ కార్యక్రమం మొదటగా 2017లో అరకు మరియు సీతంపేట మండలాల్లోని 46 చెరువులను కవర్ చేస్తూ ప్రారంభించబడింది. దీని విజయం ఆధారంగా, మత్స్యశాఖ 2018లో 199 చెరువులకు చేప పిల్లల పంపిణీకి మద్దతును విస్తరించింది. దీర్ఘకాలిక సుస్థిరతను నిర్ధారించడానికి, వాసన్ సంస్థ సాంకేతిక ఏజెన్సీగా ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని 434 వ్యవసాయ చెరువులకు ప్రత్యక్షంగా మరియు నాబార్డ్, రాష్ట్ర ప్రభుత్వ విభాగాలతో కలిసి పనిచేయడం ద్వారా సహాయ సహకారాలను అందించింది.

ఈ కార్యక్రమం కింది కీలక అంశాలపై దృష్టి సారించింది:

1. మ్యాపింగ్, లక్షణాలను గుర్తించడం మరియు ప్రణాళిక ప్రక్రియలు

మొదటి దశ, ఆ ప్రాంతంలోని నీటి వనరుల జాబితాను మరియు వాటి స్థితిగతులను  గుర్తించడం. దీని కోసం వాసన్ ఒక ePRA సాధనాన్ని అభివృద్ధి చేసింది. ఆ ప్రాంతం యొక్క వనరుల మ్యాపింగ్ డిజిటల్‌గా చేయబడుతుంది మరియు గూగుల్ ఎర్త్ మ్యాప్ యొక్క పెద్ద ప్రింటవుట్‌ను తయారు చేసి, సమాజాలకు అందుబాటులో ఉంచుతారు. ఈ సమాచారంలో ఇప్పటికే ఉన్న నీటి వనరులు మరియు వాటి లక్షణాలు, అలాగే ప్రైవేట్ మరియు సామూహిక భూములలో చెరువులు తవ్వడానికి గల సంభావ్య ప్రదేశాలను గుర్తించగలుగుతారు.

2. సాగు పద్ధతులను అభివృద్ధి చేయడం

జల వనరులు చిన్నవిగా ఉంటాయి మరియు కాలానుగుణంగా  6 నెలల నుండి 8 నెలల వరకు నీటి నిలుపుకొనే సామర్ధ్యాన్ని కలిగిఉంటాయి. స్థానిక ఇన్‌పుట్‌లతో రసాయనేతర / సహజ వ్యవసాయ పద్ధతులను ఉపయోగించి చేపల పెంపకం (పిల్లల నుండి వేలి పరిమాణంలో ఉండే చిన్న చేప పిల్లల పెంచడం / అధునాతన వేలి పరిమాణంలో ఉండే చిన్న చేప పిల్లల పెంచడం) మరియు చేపల పెంపకం కోసం తగిన పద్ధతుల ప్యాకేజీని అభివృద్ధి చేశారు.

గిరిజన ప్రాంతంలో ఉన్న వర్షాధార చేపల చెరువులలో చాలా తక్కువ వ్యాధులు ప్రబలుతాయి. వరి ఊక, పశువులు మరియు కోళ్ల ఎరువు, జీవామృతం వంటి వాటిని మరియు  ప్లవకాలు ఉత్పత్తిని పెంచడానికి మరియు చెరువులో సహజ ఉత్పాదకతను పెంచడానికి ఇన్‌పుట్‌లుగా ఉపయోగించారు. ఇవి నేల ఆరోగ్యం మరియు నీటి నాణ్యతను కాపాడటమే కాకుండా, ఉత్పత్తి ఖర్చులను తగ్గించడంలో సహజ వనరులకు  హాని కలుగకుండా ఉంచడంలో సహాయపడ్డాయి. ఈ ప్రాంతంలో పురుగుమందులు మరియు రసాయనాల వాడకం లేకుండడం వలన చుట్టుపక్కల ఉన్న నీటి వనరులు వ్యాధి రహిత చేపల పెంపకాన్ని సాధ్యపరుస్తుంది. పర్యావరణ వ్యవస్థలను కాపాడుతూ గ్రామీణ జనాభా ఆరోగ్యకరమైన ఆహారాన్ని పొందేందుకు ఇది సహాయపడుతుంది.

3. ఇంటెన్సివ్ కెపాసిటీ బిల్డింగ్ సపోర్ట్ కోసం ఫిషరీస్ రిసోర్స్ పర్సన్స్ (FRPs) ను అభివృద్ధి చేయడం

ల్యాండ్‌స్కేప్‌ను క్లస్టర్‌లుగా విభజించారు, ప్రతి ఒక్కటి 30 నుండి 50 నీటి వనరులను కలిగి ఉంటుంది. ఇది ఫిషరీస్ రిసోర్స్ పర్సన్స్ (FRPs) యొక్క సేవా ప్రాంతంగా ఏర్పడుతుంది. వారి క్లస్టర్‌లోని మత్స్య రైతులకు సీజన్ పొడవునా మద్దతును అందించడానికి పాల్గొనేవారి నుండి సామర్ధ్యం గల వ్యక్తులను గుర్తిస్తారు. రిసోర్స్ పర్సన్స్ ను సాకేతిగంగా బలపరచడానికి  సాగు పద్ధతులను వివరించే చార్టులు మరియు సాంకేతిక మాన్యువల్‌ల రూపంలో కమ్యూనికేషన్ మెటీరియల్‌ను అభివృద్ధి చేసి వారికి అందిస్తారు. రిసోర్స్ పర్సన్స్ యొక్క విధి విధానాలను తెలిపే  అవగాహన ఒప్పందాలు తయారు చేయబడ్డాయి తదనుగుణంగా వారి పాత్రలు మరియు బాధ్యతలను విరిస్తూ వారికి పని ఆధారిత చెల్లింపులు అమలు చేయబడ్డాయి.

2022లో WASSAN 30 మంది రిసోర్స్ పర్సన్‌లకు అధునాతన చేపల పెంపకం పద్ధతులపై శిక్షణ ఇచ్చింది, ఇందులో  చేప పిల్లల పంపకం దగ్గరనుండి చేపలు పట్టే  ప్రక్రియలు ప్రధానంగా ఉన్నాయి. ప్రతి మాడ్యూల్ మూడు రోజుల పాటు ఉండే రెండు అంచెల శిక్షణా (TOT) కార్యక్రమం నిర్వహించబడింది. మాడ్యూల్ 1లో ప్రీ-స్టాకింగ్, ఫింగర్లింగ్ స్టాకింగ్ మరియు చెరువు నిర్వహణ వంటి అంశాలు ఉన్నాయి. మాడ్యూల్ 2 లో ఫీడింగ్ మెకానిజమ్స్, ట్రయల్ నెట్టింగ్, చేపల ఉత్పత్తి, బండ్ ఇంటెన్సిఫికేషన్ మరియు మత్స్య నిర్వహణ యొక్క ఇతర కీలకమైన అంశాలు ఉన్నాయి. ఫిషరీస్ రిసోర్స్ పర్సన్స్ (FRPలు) 2024లో చేపల రైతులకు సాంకేతిక మార్గదర్శకత్వం మరియు సమర్థవంతమైన మద్దతును అందించే నైపుణ్యాలను కలిగి ఉన్నారు, మత్స్యకార సంఘాలతో వారి ప్రస్తుత సంబంధాలను పెంచుకున్నారు.

FRPలు చేపల పెంపకందారుల కోసం క్లస్టర్ స్థాయి శిక్షణా కార్యక్రమాలను నిర్వహించాయి, ప్రతి రైతుకు ఆరు గంటల సమగ్ర శిక్షణను అందించాయి. ఈ శిక్షణలో చేపల పెంపకంలో ఉత్తమ పద్ధతులు, చేపల దాణా తయారీ మరియు దాణా మిల్లు కార్యకలాపాలు, నమూనా సేకరణ మరియు పంటకోత పద్ధతులు మొదలైన అనేక అంశాలు ఉన్నాయి. ఈ శిక్షణా కార్యక్రమాలు చేపల రైతుల జ్ఞానం మరియు నైపుణ్యాలను పెంపొందించడం, స్థిరమైన మరియు ఉత్పాదక ఫిషింగ్ పద్ధతులను ప్రోత్సహించడం లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నాయి.

చేపల పెంపకందారుల సామర్థ్యాలను పెంపొందించడంతో పాటు, FRPలు ఈ క్రింది కార్యకలాపాలకు కూడా బాధ్యత వహించాయి.

1. చెరువులను గుర్తించడం మరియు మ్యాపింగ్ చేయడం (సంభావ్య నీటి వనరుల జియో-ట్యాగింగ్)
2. చేపల పెంపకందారులను, వారి నీటి వనరులను గుర్తించడం మరియు చేపల విత్తనాల డిమాండ్‌ను తీసుకోవడం.
3. నాణ్యమైన చేపల విత్తనాల సరఫరా, నిర్వహణ మరియు నిల్వ కోసం లాజిస్టికల్ మద్దతును అందించడం (ఫ్రై/ఫింగర్‌లింగ్స్/సంవత్సరపు పిల్లలు).
4. ప్రతి చేపల రైతుకు ఇవ్వబడిన చేపల కార్డు యొక్క క్రమానుగతంగా ట్రైల్ నెట్టింగ్ మరియు నిర్వహణను మార్గనిర్దేశం చేయడం.
5. వర్షాధార చెరువులలో సహజ వ్యవసాయ పద్ధతులను ఉపయోగించి చేపల ఉత్పత్తిని ప్రదర్శించడానికి క్షేత్ర దినోత్సవాలను నిర్వహించండం.

4. డేటాబేస్‌లు, డిజిటల్ టూల్ కిట్‌లు మరియు చేప పిల్లల డిమాండ్ అంచనా

రికార్డింగ్ మరియు పర్యవేక్షణ కోసం ODK ఉపయోగించి ఒక మొబైల్ అప్లికేషన్ అభివృద్ధి చేయబడింది. ప్రతి క్లస్టర్‌లో, 5-6 ఎకరాల విస్తీర్ణం గల సుమారు 30-50 నీటి వనరులను కవర్ చేయడం జరిగింది. నీటి వనరులను రెండు ప్రధాన విభాగాలుగా విభజించారు, అవి కాలానుగుణమైనవి మరియు శాశ్వతమైనవి, మరియు చేప పిల్లల డిమాండ్‌ను అంచనా వేశారు. ఈ డేటా మొబైల్ ODK యాప్‌లో నమోదు చేయబడుతుంది. జియో-ట్యాగ్ చేయబడిన డేటా ఏకకాలంలో వెబ్‌సర్వర్‌లో సేకరించబడుతుంది. సంకలనం చేసిన డేటా ఆధారంగా కేంద్ర బృందం చేప పిల్లల (జాతుల వారీగా) మరియు పెరుగుదల దశ ప్రకారం మొత్తం అంచనాలను రూపొందిస్తుంది. బేస్‌లైన్ సర్వే సమయంలో నీటి వనరుల మ్యాపింగ్, జియో-ట్యాగింగ్ మరియు విజువలైజేషన్ కోసం QGIS ఉపయోగించబడుతుంది. నెలవారీ MIS డేటా 3 దశలలో సేకరించబడుతుంది, అవి దాణా మరియు ఎరువుల డేటా, పెరుగుదల పర్యవేక్షణ మరియు పంట కోత డేటా. ఫిబ్రవరి 2025 వరకు, 2051 రికార్డుల డేటా వెబ్ సర్వర్/పోర్టల్‌లో అందుబాటులో ఉంచబడింది.

5. చేపల విత్తనాల ఉత్పత్తి / పంపిణీ

రైతులు సబ్సిడీ విత్తనాల కోసం వేచి ఉండటానికి బదులుగా నాణ్యమైన విత్తనాలను సకాలంలో కొనుగోలు చేయాలని ప్రోత్సహించారు. ప్రారంభంలో ఈ కార్యక్రమాన్ని వ్యక్తిగత చేపల రైతులతో ప్రారంభించారు. క్రమంగా కార్యకలాపాలను స్థిరంగా మరియు విస్తరించడానికి మద్దతు సేవల అవసరం ఏర్పడింది. సమిష్టి విధానం ద్వారా సేవలను సంస్థాగతీకరించడానికి, రెండు మత్స్య FPOలు ఏర్పడ్డాయి. FFPO కోసం సుమారు 5 లక్షల టర్నోవర్‌తో దాదాపు 300-400 మంది వాటాదారులు నమోదు చేసుకున్నారు. చేపల రైతులు FRPల సహాయంతో FFPOల (ఫిష్ ఫార్మర్ ప్రొడ్యూసర్ ఆర్గనైజేషన్స్) ద్వారా చేపల విత్తనాలను కొనుగోలు చేస్తారు. అనుకూలత మరియు స్థానం నిర్దిష్ట జాతుల సంస్కృతి ప్రకారం డేటాబేస్ నుండి కేంద్రంగా ఇండెంట్ తయారు చేయబడుతుంది. స్థానిక విక్రేతలను గుర్తించి డిమాండ్ ప్రకారం ధరను నిర్ణయిస్తారు. క్లస్టర్లు-మార్గాల ఆధారంగా గుర్తించబడిన ప్రదేశాలు మరియు డ్రాప్ పాయింట్లలో విక్రేత చేప విత్తనాలను అందించాలి. రైతులు ఈ డ్రాప్ పాయింట్ల నుండి విత్తనాన్ని తీసుకుంటారు. నాణ్యమైన విత్తనాల సరఫరాను మరియు వారి అలవాటు ప్రక్రియలో విక్రేతలతో అనుసంధానంతో విత్తన పంపిణీకి FRPలు సహాయపడతాయి. FRPలు రైతుల నుండి చేప విత్తన ధరను సేకరించి, ఆ డబ్బును FFPOల బ్యాంకు ఖాతాలో జమ చేస్తాయి.

6. చేపల సామాగ్రి/పరికరాలను క్రమం తప్పకుండా పర్యవేక్షించడం మరియు సులభంగా యాక్సెస్ చేయడం

ఆరు కస్టమ్ హైరింగ్ సెంటర్లు (CHCలు) స్థాపించబడ్డాయి. CHCలు ఒక సేవా ప్రదాతచే నిర్వహించబడతాయి మరియు కమ్యూనిటీ సంస్థ యాజమాన్యంలో ఉంటాయి, కమ్యూనిటీ నేతృత్వంలోని నిర్వహణ మరియు నిర్ణయం తీసుకోవడాన్ని నిర్ధారిస్తాయి. వివిధ మెష్ పరిమాణాలతో కూడిన చేపల వలలు  (కాస్ట్ నెట్స్, డ్రాగ్ నెట్స్, హపా నెట్స్), తూకం యంత్రం (చిన్న దేశీయ చేపలు మరియు కార్ప్స్ కోసం), ప్లాంక్టన్ నెట్స్, pH మీటర్లు వంటి మత్స్యకార పరికరాలు కస్టమ్ హైరింగ్ సెంటర్లలో ఉంచబడ్డాయి. FRPలు మరియు చేపల పెంపకందారులు కమ్యూనిటీ నిర్ణయించిన నామమాత్రపు అద్దె రుసుముతో ఈ పరికరాలను యాక్సెస్ చేయవచ్చు, ఇది పరికరాలకు సరసమైన యాక్సెస్‌ను ప్రోత్సహిస్తుంది. CHCల వార్షిక లావాదేవీలు రూ. 60,000-80,000 పరిధిలో ఉంటాయి.

ఎఫ్‌ఆర్‌పిలు క్లస్టర్‌లలో క్రమమైన వ్యవధిలో ట్రయల్-నెట్టింగ్ నిర్వహిస్తారు మరియు పెరుగుదల వివరాలు, దాణా మరియు ఎరువుల సమాచారం, మరణాల స్థితి మొదలైనవాటిని సేకరిస్తారు. చెరువు నీటి నాణ్యతను మొబైల్ ODK యాప్‌లో నమోదు చేస్తారు. చేపల రైతులు డేటా కార్డులను ఉపయోగించి క్రమం తప్పకుండా డేటాను పర్యవేక్షించి, నమోదు చేస్తారు. ఈ కార్డులు పెరుగుదలను పర్యవేక్షించడానికి మరియు క్షేత్ర పర్యటనల సమయంలో మొత్తం పరిశీలనలను సంగ్రహించడానికి ఉపయోగపడతాయి.

7. చేపల పెంపకం సంస్థల ద్వారా సంపూర్ణ ఆర్థిక వ్యవస్థలను సృష్టించడం

ఆక్వాకల్చర్‌లో, పెంపకం మొత్తం ఖర్చులలో దాణా ఖర్చు 60-70% ఉంటుంది. ఈ లోతట్టు ప్రాంతాలలోని చేపల పెంపకందారులు బయటి మార్కెట్ నుండి చేపల దాణాను పొందడంలో ఇబ్బందులను ఎదుర్కొంటారు, ఇవి కూడా ఖరీదైనవి. ప్రోటీన్ అధికంగా ఉండే సాంప్రదాయ దాణా మొక్క మరియు జంతు వనరుల నుండి తీసుకోబడింది, దీని ధర రూ. 60-80. అధిక ఖర్చులతో పాటు, సాంప్రదాయకంగా రూపొందించబడిన దాణాల నుండి చేపల వ్యర్థాలను విచ్ఛిన్నం చేయడం కష్టం ఎందుకంటే ఇది కార్బన్ మరియు శక్తిలో తక్కువగా ఉంటుంది మరియు ఇది నీటి నాణ్యత మరియు అనారోగ్యకరమైన చేపలకు దారితీస్తుంది.

చేపల దాణాను పొందడంలో ఉన్న సమస్యలను గ్రహించి, స్థానికంగా లభించే, చవకైన పదార్థాలను ఉపయోగించి చేపల దాణా సూత్రీకరణలను అభివృద్ధి చేస్తారు, తక్కువ ఉత్పత్తి ఖర్చుతో పోషక సమతుల్య దాణాను అందిస్తారు. స్థానిక దాణాను కూరగాయలు, మిల్లెట్ మరియు బియ్యం ఊక, తరిగిన మునగకాయ/అరటి ఆకులు, అందుబాటులో ఉన్న ఆయిల్ కేక్ నుండి తయారు చేస్తారు, దీని ధర సుమారు రూ. 35-45. చేపల పెంపకందారులకు చేపల పోషక అవసరాలు, దాణా మరియు నిల్వ పద్ధతులపై నిపుణులు శిక్షణ ఇస్తారు.

దాదాపు ఏడు చిన్న తరహా చేపల మేత మిల్లులు స్థాపించబడ్డాయి. చేపల మేత మిల్లును వ్యక్తులు లేదా కొన్ని క్లస్టర్లలో SHG గ్రూపులు నడుపుతాయి. చూర్ణం మరియు చిన్న చిన్న గుళికలుతో కూడిన చిన్న తరహా ఫీడ్ మిల్లు మహిళలకు అనుకూలంగా ఉండేలా రూపొందించబడింది, మహిళా సమూహాలకు పదార్థాలను సేకరించడానికి, ఉత్పత్తి చేయడానికి మరియు చేపల మేతను విక్రయించడానికి అధికారం ఇస్తుంది. వారిని గృహిణుల నుండి వ్యవస్థాపకులుగా మారుస్తుంది. FRPలలో కొంతమందికి ఫిష్ ఫీడ్ మిల్లు వ్యవస్థాపకులుగా శిక్షణ ఇవ్వబడుతుంది. చేపల పెంపకందారులు ఈ వ్యవస్థాపకులతో ముడిపడి ఉంటారు. చేపల పెంపకందారులు అందించే పదార్థాలను ఉపయోగించి వ్యవస్థాపకుడు చేపల మేతను గుళికలుగా ప్రాసెస్ చేస్తాడు. ఈ గుళికల ఫీడ్‌లను ఎండబెట్టి పొడి ప్రదేశంలో ఉంచి, సరైన నిల్వ సౌకర్యంతో ఉంచుతారు.

నీటి వనరుల సంఖ్య స్థానికంగా చేపల మేతకు డిమాండ్‌ను సృష్టిస్తుంది. సంస్థలు స్థానికంగా పదార్థాలను సేకరించడం ద్వారా డిమాండ్‌ను తీరుస్తాయి, తద్వారా పోషకాహారం మరియు ఆదాయాన్నిచ్చే  సంపూర్ణ మార్గాలను సృష్టిస్తాయి.

8. చేపల పట్టే క్షేత్ర దినాలు

ఫలితాలను ప్రదర్శించడానికి మరియు చేపల పెంపకాన్ని కొనసాగించడానికి ఇతరులను ప్రోత్సహించడానికి ‘చేపల పెంపకం ఉత్సవాలు’ నిర్వహించబడతాయి. ఈ కార్యక్రమాలకు, జిల్లా యంత్రాంగాలు మరియు లైన్ డిపార్ట్‌మెంట్ అధికారులను ఆహ్వానిస్తారు, ఇక్కడ పంటను చూపుతారు అలాగే రైతులు తమ సొంత అనుభవాలను పంచుకుంటారు. ఇది చిన్న చెరువుల మత్స్య పరిశ్రమలపై అధిక ప్రభుత్వ పెట్టుబడులను ప్రేరేపించి మద్దతు ఇస్తుందని ఆశిస్తున్నాము.

చేపల పెంపకం ద్వారా చేపలను పట్టే రోజును సంవత్సరానికి ఒకసారి, చేపలను పట్టే  సమయంలో (సాధారణంగా మార్చి/ఏప్రిల్ నెలలో) ఒకే చెరువులో నిర్వహిస్తారు. ప్రతి సంవత్సరం చేపలను పట్టే  కాలంలో ఇలాంటి మూడు నుండి నాలుగు కార్యక్రమాలను నిర్వహిస్తారు, వీటిలో ప్రతిదానికి 50-100 మంది రైతులు మరియు వివిధ వాటాదారులు హాజరవుతారు.

ముగింపు

ఈ మొత్తం కార్యక్రమములో, పెట్టుబడులు కేవలం FRPలకు మద్దతు ఇవ్వడానికి, శిక్షణా కార్యక్రమాలకు మరియు చేపల వేట పరికరాలను ఉమ్మడి వనరుగా నిర్వహించడానికి మాత్రమే పెట్టబడ్డాయి. దీని విజయంతో, ఈ విధానం ఆంధ్రప్రదేశ్, ఒడిశా, జార్ఖండ్ మరియు తెలంగాణ అనే 4 రాష్ట్రాలకు విస్తరించింది, సుమారు 7017 మంది గిరిజన రైతులను మరియు 3367 ఎకరాల నీటి విస్తీర్ణాన్ని ఇది కవర్ చేసింది.

తదనంతరం, చేపల పెంపకదారులను చేపల కోత సమయంలో FRP సేవల కోసం నగదు రూపంలో లేదా వస్తు రూపంలో చెల్లించేలా ప్రోత్సహించడం మరియు ఒప్పించడం, అలాగే ఈ వ్యవస్థను పూర్తిగా స్వయం సమృద్ధిగా మార్చడానికి చందా రుసుము చెల్లించేలా చేయడం వంటి ప్రయత్నాలు జరుగుతాయి. అయితే, ఈ ప్రక్రియలను సులభతరం చేయడానికి మరియు సాంకేతిక సహాయాన్ని అందించడానికి, మరో కొన్ని సంవత్సరాల పాటు మద్దతు అవసరం.

Reference:  FAO. The State of World Fisheries and Aquaculture 2024 FAO Rome

Priyanka Patra
Programme Officer (Fisheries), WASSAN (Watershed
Support Services and Activities Network), Hyderabad
E-mail: priyanka@wassan.org

Dr. M.L Sanyasi Rao
Associate Director
WASSAN (Watershed Support Services and Activities
Network), Hyderabad
E-mail: sunny@wassan.org

Source: LEISA India, English Edition, March 2025