వరి విత్తనాలను నేరుగా విత్తే పద్దతి- వరి సాగులో విప్లవాత్మక మార్పులు

వరి విత్తనాలను నేరుగా విత్తే పద్దతిలో అనుసరించే సాంకేతికతలు నీటిని ఆదా చేయడానికి, రైతుల ఆదాయం మెరుగుపరచడానికి మరియు పర్యావరణ ఫలితాలను పెంచడానికి ఒక పరివర్తన అవకాశాన్ని అందిస్తాయి. బలమైన విధాన మద్దతుతో వివిధ సంస్థల సమిష్టి ప్రయత్నాలతో, ఈ సాంకేతికత వరి సాగులో విప్లవాత్మక మార్పులను  తీసుకురాగలదు, పెరుగుతున్న జనాభాకు ఆహార భద్రతను నిర్ధారిస్తుంది.

ఐక్యరాజ్యసమితి సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాలను చేరుకోవడానికి భారతదేశం 2030 గడువు వైపు పయనిస్తున్నందున, వ్యవసాయ రంగం దేశ వ్యూహంలో కేంద్రంగా ఉంది. వ్యవసాయం భారత ఆర్థిక వ్యవస్థకు వెన్నెముకగా మరియు లక్షలాది మందికి కీలక జీవనోపాధి వనరుగా ఉండటంతో, ఈ రంగం అనేక స్థిరమైన అభివృద్ధి లక్ష్యాలలో (SDG), ముఖ్యంగా సున్నా ఆకలి  (లక్ష్యం 2) మరియు బాధ్యతాయుతమైన వినియోగం మరియు ఉత్పత్తి (లక్ష్యం 12) వంటి లక్ష్యాలలో పురోగతిని సాధించడానికి అపారమైన సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉంది. తత్ఫలితంగా, వ్యవసాయ రంగంలో సాంకేతిక జోక్యం ఈ లక్ష్యాలను సాధించడంలో కీలకమైనది.

ప్రపంచవ్యాప్తంగా మంచినీటి వినియోగంలో వ్యవసాయం 70% వాటా కలిగి ఉంది, మరియు భారతదేశం ప్రపంచవ్యాప్తంగా అతిపెద్ద వ్యవసాయ ఉత్పత్తిదారులలో ఒకటి, ఇది నీటితో సహా వ్యవసాయ ఇన్‌పుట్‌లను గణనీయంగా ఉపయోగిస్తుంది. భారతదేశంలో వ్యవసాయం మొత్తం మంచినీటి వినియోగంలో దాదాపు 80% వాటా కలిగి ఉంది. ఏటా 245 బిలియన్ క్యూబిక్ మీటర్లకు పైగా భూగర్భ జలాలు వినియోగించబడుతున్నాయి, ఈ కేటాయింపులో దాదాపు 90% వ్యవసాయానికి వెళుతోంది. దేశంలో కీలకమైన వ్యవసాయ ప్రాంతాలలో భూగర్భజల మట్టాలు తగ్గిపోవడం మరియు నీటి కొరత పెరుగుతున్న తరుణంలో, ఈ తీవ్రమైన నీటి వినియోగం నిలకడ లేని వ్యవసాయానికి దారితీస్తుంది.

2050 నాటికి పెరుగుతున్న ప్రపంచ ఆహార డిమాండ్‌ను తీర్చడానికి రైతులకు అదనంగా 19% నీరు అవసరమవుతుందని ఐక్యరాజ్యసమితి ఆహార మరియు వ్యవసాయ సంస్థ (FAO) అంచనా వేసింది. ఈ డిమాండ్‌లో ఎక్కువ భాగం ఇప్పటికే నీటి కొరతతో పోరాడుతున్న ప్రాంతాలలో కేంద్రీకృతమై ఉంటుంది. దీని వలన నీటి సంక్షోభం తీవ్రతరం కాకుండా నిరోధించడానికి మరింత సమర్థవంతమైన నీటి వినియోగ పద్ధతులకు మారడం తప్పనిసరి.

భారతదేశం ఈ సవాలును గుర్తించింది మరియు నీటి వినియోగ సామర్థ్యాన్ని ప్రోత్సహించడం వరుస ప్రభుత్వాల హయాంలో విధాన ప్రాధాన్యతగా మారింది. 2015లో ‘హర్ ఖేత్ కో పానీ’ (ప్రతి పొలానికి నీరు) అనే దార్శనికతతో ప్రధాన మంత్రి కృషి సించాయి యోజన (PMKSY) ప్రారంభించబడింది. ఈ చొరవ ‘ప్రతి చుక్కకు ఎక్కువ పంట’ యొక్క ప్రాముఖ్యతను నొక్కి చెబుతుంది, వ్యవసాయ ఉత్పాదకతను పెంచడానికి సమర్థవంతమైన నీటి వినియోగం యొక్క అవసరాన్ని నొక్కి చెబుతుంది.

నీటి నిర్వహణలో సవాళ్లు

ప్రపంచంలో వరికి పెరుగుతున్న డిమాండ్ దృష్ట్యా ,వరి ప్రపంచంలోనే అతి ముఖ్యమైన ప్రధాన ఆహారం, వరి ఉత్పత్తి రాబోయే 25 సంవత్సరాలలో 25% పెరుగుతుందని అంచనా. వరి ఉత్పత్తి ముఖ్యంగా నీటితో కూడుకున్నది, ఆసియాలో ఉపయోగించే మొత్తం నీటిపారుదల నీటిలో దాదాపు ~50% మరియు ప్రపంచ నీటిపారుదల నీటిలో 34-43% ఉంటుంది. అంతర్జాతీయ వరి పరిశోధన సంస్థ ప్రకారం, భారతదేశంలో కేవలం 1 కిలో బియ్యాన్ని ఉత్పత్తి చేయడానికి దాదాపు 3,000 లీటర్ల నీరు అవసరం. వరి ప్రధానంగా సాంప్రదాయ వ్యవసాయం, ఈ పంటను పండించడానికి నారును నీటిపారుదల వసతిగల పొలాల్లో నాటడంవల్ల, ఉపరితల బాష్పీభవనం,భూమి లోపలిపోరాలలోనికి నీరు ఇంకిపోవడం, మరియు పొలాన్ని నాగళ్లతో దమ్ముచేయడం ద్వారా గణనీయమైన నీటి నష్టం జరుగుతుంది.

అదనంగా, ప్రధాన భారతీయ పంటల నీటి ఉత్పాదకత మ్యాపింగ్ పై 2018 అధ్యయనం ప్రకారం, భారతదేశంలో వరి పంటల నమూనాలు ఎల్లప్పుడూ అందుబాటులో ఉన్న నీటిపారుదల సౌకర్యాలతో సరిపోలడం లేదని, ఇది నీటి వినియోగాన్ని అసమర్థంగా మారుస్తుందని తేలింది. ఉదాహరణకు, అత్యధిక వరి భూమి ఉత్పాదకతను కలిగి ఉన్న పంజాబ్ తక్కువ నీటిపారుదల నీటి ఉత్పాదకతను కలిగి ఉంది, అయితే ఛత్తీస్‌గఢ్ మరియు జార్ఖండ్ వంటి రాష్ట్రాలు అధిక నీటిపారుదల నీటి ఉత్పాదకత ఉన్నప్పటికీ, తక్కువ నీటిపారుదల కవరేజీతో ఇబ్బంది పడుతున్నాయి.

భారతదేశ వరి ఉత్పత్తికి పంజాబ్ మరియు హర్యానా కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నప్పటికీ, తక్కువ నీటిపారుదల నీటి ఉత్పాదకత కారణంగా గణనీయమైన సవాళ్లను ఎదుర్కొంటున్నాయి. ఈ రాష్ట్రాల్లో, క్యూబిక్ మీటర్ నీటిపారుదల నీటికి సుమారు 0.22 కిలోల బియ్యం ఉత్పత్తి అవుతాయి, ఇది అసమర్థమైన నీటి వినియోగాన్ని సూచిస్తుంది. ఈ అసమర్థత తీవ్ర భూగర్భ జలాల క్షీణతకు దారితీసింది. ఉదాహరణకు, హర్యానాలో వరి ఉత్పత్తి చేసే జిల్లాలు 2000 మరియు 2021 మధ్య దాదాపు 13 మీటర్ల భూగర్భ జలాల క్షీణతను ఎదుర్కొన్నాయి.

తక్కువ నీటిపారుదల నీటి ఉత్పాదకత మరియు వరి సాగు కోసం భూగర్భ జలాలపై అతిగా ఆధారపడటం పంజాబ్ మరియు హర్యానాలలో వ్యవసాయం యొక్క స్థిరత్వానికి తీవ్రమైన ముప్పును కలిగిస్తాయి. ఈ అసమతలను సరిచేయడానికి భారతదేశ వరి వ్యవసాయ పద్ధతులు సాంకేతిక జోక్యానికి అనుకూలంగా ఉన్నాయని సూచిస్తున్నాయి, ముఖ్యంగా నీటి వనరుల కొరత పెరుగుతున్నందున, స్థిరమైన వ్యవసాయ లక్ష్యాలను చేరుకోవడానికి, వరి ఉత్పత్తికి అంకితమైన వినూత్న సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని ఉపయోగించడం చాలా ముఖ్యం – నీటి వినియోగాన్ని తగ్గించడానికి మరియు పంట దిగుబడిని పెంచడానికి సాంకేతికతలను అనుమతించి మంచి ఫలితాలను పొందవచ్చు.

వరి విత్తనాలను నేరుగా విత్తే పద్దతి (DSR): నీటి సంరక్షణకు ఒక గేమ్-ఛేంజర్

విత్తనాలను నేరుగా విత్తే పద్దతి ఒక గొప్ప సాంకేతిక పురోగతి, (DSR) అనేది తక్కువ వినియోగంలో ఉన్న పురాతన సాంకేతికత, ఇందులో వరి విత్తనాలను నేరుగా పొలంలోకి విత్తడం, ఈ పద్దతిలో నారును నాటాల్సిన అవసరం ఉండదు. DSR నీటిని ఆదా చేస్తుంది, మీథేన్ ఉద్గారాలను తగ్గిస్తుంది మరియు ఇన్‌పుట్ ఖర్చులను తగ్గిస్తుంది. వర్షాధార మరియు లోతైన నీటి పర్యావరణ వ్యవస్థలకు అనువైన పొడి దుక్కిలో నేరుగా విత్తే పద్దతి (DDSR) మరియు దమ్ముచేసి చదునుచేసిన బురద పొలంలో విత్తనాలను నేరుగా విత్తే పద్దతి అనే రెండు ప్రాథమిక DSR పద్ధతులు ఉన్నాయి, ఇక్కడ మొలకెత్తిన విత్తనాలను సాధారణంగా నీటిపారుదల ఉన్న ప్రాంతాలలో, బురద నేలల్లో విత్తుతారు.

DSR సమర్థవంతమైన విత్తన నియామకం కోసం ఖచ్చితమైన పరికరాలను ఉపయోగిస్తుంది . తద్వారా శ్రమ అవసరాలను తగ్గిస్తుంది. ఈ ప్రక్రియలో దున్నడం, తేలికపాటి నీటిపారుదల మరియు చదును చేయడం (తరచుగా లేజర్ టెక్నాలజీతో) ద్వారా భూమిని సిద్ధం చేయడం జరుగుతుంది, తరువాత తక్కువ వ్యవధి గల విత్తనాలను ఆప్టిమైజ్ చేసిన రేట్లు మరియు లోతులలో విత్తడం జరుగుతుంది. విత్తిన 8-10 రోజుల తర్వాత నీటిపారుదల ప్రారంభమవుతుంది మరియు నేల రకాన్ని బట్టి వారానికొకసారి కొనసాగుతుంది.

DSR నీటి వినియోగాన్ని 30% వరకు తగ్గించగలదని . సాగు ఖర్చులను మరియు కార్మికుల అవసరాలను తగ్గించగలదని అంతే కాకుండా దమ్ము చేయడంవలన కలిగే చెడు ప్రభావాలను నివారించడం ద్వారా మరియు స్థిరమైన పంట పంటమార్పిడిలకు మద్దతు ఇవ్వడం ద్వారా నేల ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుతుందని అధ్యయనాలు చెబుతున్నాయి.

DSR స్వీకరణకు అడ్డంకులు

డైరెక్ట్ సీడెడ్ రైస్ (DSR) అనేక ప్రయోజనాలను అందిస్తున్నప్పటికీ, భారతదేశంలో అనేక సవాళ్ల కారణంగా దీనిని స్వీకరించడం నెమ్మదిగా ఉంది. DSR విజయవంతమైన అమలుకు అవసరమైన లేజర్ లెవెలర్లు మరియు సీడ్ డ్రిల్స్ వంటి తగిన పరికరాల పరిమిత లభ్యత, మరియు సాంకేతిక పరిజ్ఞానం లేకపోవడం ఒక ముఖ్యమైన అడ్డంకి. ఇది చాలా మంది రైతులకు, ముఖ్యంగా చిన్న రైతులకు, సాంప్రదాయ పద్ధతుల నుండి మారడం కష్టతరం చేస్తుంది.

DSR పొలాలు దిగుబడిని గణనీయంగా ప్రభావితం చేసే తెగులుకు ఎక్కువగా గురవుతాయి కాబట్టి కలుపు నిర్వహణ మరొక క్లిష్టమైన అడ్డంకి. ఈ సమస్యను పరిష్కరించడానికి బలమైన రైతు శిక్షణ మరియు స్థిరమైన కలుపు నియంత్రణ చర్యలను పాటించడం ద్వారా హానికరమైన రసాయనాలపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గిస్తుంది.

DSR పై విశ్వాసాన్ని పెంపొందించడానికి రైతు స్థాయిలో పొదుపులు మరియు ప్రయోజనాల యొక్క స్పష్టమైన పరిమాణీకరణ చాలా అవసరం. రైతులు తమ సంకోచాన్ని అధిగమించడానికి దీర్ఘకాలికంగా నీటి వినియోగం తగ్గడం, శ్రమ ఖర్చులు తగ్గడం మరియు నేల ఆరోగ్యం మెరుగుపడటం వంటి వాటికి ఆధారాలు అవసరం.

DSR విజయవంతంగా అమలు కావడానికి అవగాహన మరియు సామర్థ్య నిర్మాణం కూడా అంతే ముఖ్యమైనవి. చాలా మంది రైతులు వాటి ప్రయోజనాలకు ఖచ్చితమైన రుజువు లేకుండా కొత్త పద్ధతులను అవలంబించడానికి ఇష్టపడరు. కృషి విజ్ఞాన కేంద్రాలు (KVKలు) వంటి ప్రభుత్వ కార్యక్రమాలు విద్యా ప్రచారాలు మరియు క్షేత్ర ప్రదర్శనలను నిర్వహించడం ద్వారా కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి, DSR వంటి స్థిరమైన పద్ధతుల యొక్క ఆర్థిక మరియు పర్యావరణ ప్రయోజనాలను రైతులు అర్థం చేసుకునేలా చూస్తాయి.

DSR ద్వారా రైతులను శక్తివంతం చేస్తున్న రూట్స్ ఫౌండేషన్

ఫర్లెన్స్ గ్రూప్ కింద ఒక సామాజిక సంస్థ అయిన రూట్స్ ఫౌండేషన్ భారతదేశంలో DSR ద్వారా స్థిరమైన వరి ఉత్పత్తిని ప్రోత్సహించడంలో ముందంజలో ఉంది. గత 13 సంవత్సరాలుగా ఫౌండేషన్ స్థిరమైన వ్యవసాయ పద్ధతులను అవలంబించడంలో రైతుల సామర్థ్యాన్ని పెంపొందించడానికి శ్రద్ధగా కృషి చేస్తోంది. దాని ప్రధాన కార్యక్రమం ‘డైరెక్ట్ సీడెడ్ రైస్ ద్వారా సహజ వనరుల పరిరక్షణతో స్థిరమైన వరి ఉత్పత్తి’ భారతదేశంలోని 10 రాష్ట్రాలలో విస్తరించి ఉంది, వీటిలో పంజాబ్, హర్యానా, ఛత్తీస్‌గఢ్ మరియు తెలంగాణ ఉన్నాయి.

DSR స్వీకరణ కోసం బహుముఖ కార్యక్రమ విధానం

DSR పద్ధతులను స్వీకరించడానికి రైతు శిక్షణ, సాంకేతిక మద్దతు మరియు నిరంతర పర్యవేక్షణను కలిపి సమగ్ర విధానం అవసరం. రూట్స్ ఫౌండేషన్ రైతులు DSRను సమర్థవంతంగా స్వీకరించేలా చూడటానికి ఒక సమగ్ర వ్యూహాన్ని అమలు చేసింది, నీటి సామర్థ్యం పెరగడం, శ్రమ ఖర్చులు తగ్గడం మరియు వరి సాగులో మెరుగైన స్థిరత్వం వంటి ప్రయోజనాలను పొందేందుకు ఇది ఉపయోగపడుతుంది.

• రైతులకు శిక్షణ మరియు ప్రదర్శనలు

రూట్స్ ఫౌండేషన్ గ్రూప్ చర్చలు, పెద్ద ఎత్తున శిక్షణా కార్యక్రమాలు మరియు వ్యక్తిగతీకరించిన సెషన్‌లు వంటి “పరస్పర ప్రభావశీల” పద్ధతులను ఉపయోగిస్తుంది. ఇది రైతులకు DSR యొక్క సైద్ధాంతిక మరియు ఆచరణాత్మక అంశాలపై అవగాహన కల్పిస్తుంది. క్షేత్ర ప్రదర్శనలు ఆచరణాత్మక అనుభవాన్ని అందిస్తాయి, సాంప్రదాయ మరియు DSR నాటడం పద్ధతుల మధ్య తేడాలను హైలైట్ చేస్తూ యంత్రాలు మరియు పద్ధతుల వాడకాన్ని ప్రదర్శిస్తాయి.

• సాంకేతిక మద్దతు

వనరుల పరిమితులను అధిగమించడానికి ఈ కార్యక్రమం రైతులకు విత్తనాల, కలుపు నిర్వహణ సాధనాలు మరియు నీటిపారుదల వ్యవస్థలతో సహా అధునాతన యంత్రాలను అందుబాటులోకి తీసుకురావడానికి సహాయపడుతుంది. రైతులు సాంకేతిక సవాళ్లను ఎదుర్కోవడానికి సన్నద్ధమయ్యారని నిర్ధారించుకోవడానికి ఈ పరికరాల ఆపరేషన్ నిర్వహణ మరియు మరమ్మత్తుపై శిక్షణ కూడా అందించబడుతుంది.

అదనంగా, రూట్స్ ఫౌండేషన్ DSR వ్యవస్థలలో దిగుబడి నష్టాన్ని తగ్గించడానికి రూపొందించిన కలుపు మందు అయిన పై ఇండస్ట్రీస్ ద్వారా EKETSU స్ప్రేను పిచికారీ చేయడం వంటి కొత్త సాంకేతిక పరిజ్ఞానాలను ఉపయోగించుకుంది. బిస్పైరిబాక్ సోడియం, క్లోరిమురాన్ ఇథైల్ మరియు మెత్సల్ఫ్యూరాన్ మిథైల్‌లను కలిపిన ఈ సాంకేతికత కలుపు మొక్కలను సమర్థవంతంగా నిర్వహించడానికి సహాయపడుతుంది, తద్వారా పంట దిగుబడిని మెరుగుపరుస్తుంది.

• పర్యవేక్షణ మరియు హ్యాండ్‌హోల్డింగ్ మద్దతు

రూట్స్ ఫౌండేషన్ రైతులను క్రమం తప్పకుండా సందర్శించి నీటిపారుదల మరియు కలుపు నియంత్రణపై నిజ సమయంలో ఇబ్బందులు లేకుండా చూసే మార్గదర్శకత్వాన్ని అందించే క్షేత్ర అధికారుల ద్వారా నిరంతర మద్దతునిస్తుంది. పూర్తిగా నిమగ్నమై పనిచేసే  రైతులు తమ DSR పద్ధతులను మెరుగుపరచుకోవడానికి మరియు సవాళ్లను అధిగమించడానికి మరియు స్థిరమైన వ్యవసాయ లక్ష్యాలకు అనుగుణంగా ఉండటానికి సహాయపడుతుంది.

శిక్షణ సాంకేతికత మరియు కొనసాగుతున్న మద్దతును సమగ్రపరచడం ద్వారా రూట్స్ ఫౌండేషన్ రైతులు DSR కు విజయవంతంగా మారడానికి వీలు కల్పించే బలమైన పర్యావరణ వ్యవస్థను నిర్మించడానికి ప్రయత్నించింది, ఇది వరి సాగులో దీర్ఘకాలిక స్థిరత్వాన్ని పెంపొందించడానికి దోహదపడుతుంది.

ప్రత్యక్ష ఫలితాలు

ఈ ఫౌండేషన్ ప్రయత్నాలు జల సంరక్షణ ఆర్థిక ప్రయోజనాలు మరియు పర్యావరణ స్థిరత్వం పరంగా, ముఖ్యంగా పంజాబ్ మరియు హర్యానాలలో అద్భుతమైన ఫలితాలకు దారితీశాయి. ఈ రోజు వరకు 10 లక్షలకు పైగా రైతులు DSR ప్రయోజనాలకు అవగాహన పొందారు మరియు 5 లక్షలకు పైగా రైతులు 2,000+ ప్రదర్శన పొలాల ద్వారా నేరుగా శిక్షణ పొందారు. అత్యంత ముఖ్యమైన విజయాలలో ఒకటి శిక్షణా కార్యక్రమాలలో 2,000 కంటే ఎక్కువ మంది మహిళలను చేర్చడం, తద్వారా వ్యవసాయ పద్ధతుల్లో లింగ సమానత్వాన్ని పెంపొందించడం.

రూట్స్ ఫౌండేషన్ యొక్క DSR చొరవల నుండి స్పష్టమైన ఫలితాలు:

• వరి సాగులో నీటి వినియోగంలో 35-40% తగ్గింపు
• మీథేన్ (CH4) మరియు కార్బన్ డయాక్సైడ్ (CO2) ఉద్గారాలలో 35-40% తగ్గుదల
• మెరుగైన మార్కెట్ లింకేజీల ద్వారా రైతుల ఆదాయంలో 50-100% పెరుగుదల.
• సాగు ఖర్చులలో హెక్టారుకు రూ. 6,000–8,000 ఆదా.

ఈ కార్యక్రమం కింద సృష్టించబడిన గణనీయమైన ప్రభావం మరియు ఇతర స్థిరమైన వ్యవసాయ జోక్యాలు ద్వారా రూట్స్ ఫౌండేషన్ కు మంచి గుర్తింపులను లభించింది, వీటిలో ఇండియా ఇంపాక్ట్ సమ్మిట్ 2021లో సోషియో స్టోరీ, న్యూఢిల్లీ ద్వారా ‘లీడర్స్ ఆఫ్ సోషల్ చేంజ్’ వంటి అవార్డులు లభించాయి – ఇది అనేక ఇతర అవార్డులు మరియు ప్రశంసలతో పాటు సామాజిక రంగంలో ఒక న్యాయపరమైన వేదిక.

ఈ ఫలితాలు రైతులకు విలువైన వనరులను ఆదా చేయడంలో సహాయపడటమే కాకుండా వారిని ఆర్థికంగా సాధికారులను కూడా చేశాయి. రూట్స్ ఫౌండేషన్ అందించే శిక్షణ రైతులకు DSRను సమర్థవంతంగా ఉపయోగించుకునే జ్ఞానాన్ని అందించింది, ప్రారంభంలో సాంకేతికతతో పాటు వచ్చే సవాళ్లను అధిగమించింది.

ప్రభుత్వ–ప్రైవేట్ భాగస్వామ్యాల పాత్ర

DSR స్వీకరణకు ఉన్న అడ్డంకులను అధిగమించడానికి రైతులు, NGOలు, ప్రభుత్వ సంస్థలు మరియు ప్రైవేట్ కంపెనీల మధ్య సహకారం చాలా ముఖ్యమైనది. ప్రభుత్వ-ప్రైవేట్ భాగస్వామ్యాలు (PPPలు) అవగాహన ప్రచారాలను నిర్వహించగలవు, ఆర్థిక ప్రోత్సాహకాలను అందించగలవు మరియు అవసరమైన సాధనాలు మరియు సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని పొందేలా చేయగలవు. ఉదాహరణకు, రైతు శిక్షణ మరియు పెద్ద ఎత్తున ప్రదర్శనల కోసం KVKలతో భాగస్వామ్యం DSR యొక్క ఆర్థిక మరియు పర్యావరణ ప్రయోజనాలను వివరించగలదు.

ఫర్లెన్స్ గ్రూప్ మేనేజింగ్ డైరెక్టర్ రిత్విక్ బహుగుణ, ప్రభుత్వ మరియు ప్రైవేట్ రంగాల మధ్య సహకారం యొక్క ప్రాముఖ్యతను నొక్కి చెప్పారు. “వరి సాగు అనేది సంక్లిష్టమైన మరియు ఇన్‌పుట్-ఇంటెన్సివ్ ప్రక్రియ. DSR పద్దతిలో పంటలు నాటడం వేగంగా మరియు సులభంగా ఉంటాయి, తక్కువ వ్యవధిని కలిగి ఉంటాయి, తక్కువ నీటిని వినియోగిస్తాయి మరియు వాతావరణానికి అనుగుణంగా ఉంటాయి” అని ఆయన చెప్పారు. అయితే, కలుపు నిర్వహణ మరియు అవగాహన అంతరాలు వంటి సవాళ్లను పరిష్కరించాల్సిన అవసరం ఉందని కూడా ఆయన అంగీకరిస్తున్నారు.

ఫర్లెన్స్ గ్రూప్‌లో భాగంగా రూట్స్ ఫౌండేషన్, పైలట్ ప్రాజెక్టులు మరియు వ్యవసాయ ప్రదర్శనల ద్వారా సాంకేతికత మరియు అవగాహనలో ఉన్న అంతరాన్ని పరిష్కరిస్తోంది, రైతులకు ఆచరణాత్మక అనుభవాన్ని అందిస్తోంది. ఈ చొరవలు రైతులకు DSR కు సమర్థవంతంగా పరివర్తన చెందడానికి అవసరమైన జ్ఞానం మరియు నైపుణ్యాలను అందిస్తాయి, దీని విస్తృత స్వీకరణకు పునాది వేస్తాయి.

ప్రభుత్వం DSR పద్దతి స్వీకరణను ప్రోత్సహించడంలో కీలక పాత్ర పోషించగలదు, ఇందులో ఇన్‌పుట్ సబ్సిడీలను స్థిరమైన వ్యవసాయ పద్ధతులతో అనుసంధానించడం ద్వారా కీలక పాత్ర పోషించగలదు. ఉదాహరణకు సీడ్ డ్రిల్స్ మరియు లేజర్ లెవలర్లు వంటి ముఖ్యమైన పరికరాలకు సబ్సిడీలు DSR పద్దతిని పాటించడానికి గణనీయంగా సులభతరం చేస్తాయి. అదనంగా సేంద్రీయ పద్ధతులు వంటి స్థిరమైన వ్యవసాయ పద్ధతులకు ఆర్థిక ప్రోత్సాహకాలను అందించడం వల్ల రైతులు పర్యావరణ అనుకూల పద్ధతులను అవలంబించేలా ప్రేరేపించబడతాయి. ప్రత్యక్ష నగదు బదిలీల ద్వారా DSR స్వీకరణను ప్రోత్సహించడం కూడా చాలా ప్రభావవంతంగా ఉంటుంది, 2019 నుండి హర్యానాలో 44,000 కంటే ఎక్కువ మంది రైతులు ఈ పద్ధతిని అవలంబిస్తున్నారు.

ఈ ప్రయత్నాలను పూర్తి చేయడానికి, ఉమ్మడి అవగాహన ప్రచారాలను సులభతరం చేయడం మరియు పెద్ద ఎత్తున ప్రదర్శన ప్రాజెక్టులలో పెట్టుబడి పెట్టడం చాలా ముఖ్యం. ఈ మిశ్రమ విధానం – సబ్సిడీ ప్రోత్సాహకాల అవగాహన మరియు సామర్థ్య నిర్మాణం – DSR ను ప్రధాన స్రవంతిలోకి తీసుకురావడంలో మరియు భారతదేశం దాని స్థిరమైన అభివృద్ధి లక్ష్యాల (SDGs) వైపు పురోగతిని వేగవంతం చేయడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.

భవిష్యత్తును దృష్టిలో ఉంచుకుని: భారత వ్యవసాయానికి స్థిరమైన భవిష్యత్తు

భారతదేశం తన SDG లక్ష్యాల వైపు కదులుతున్నప్పుడు, DSR వంటి సాంకేతికతలు నీటిని ఆదా చేయడానికి, రైతుల ఆదాయాలను మెరుగుపరచడానికి మరియు పర్యావరణ ఫలితాలను మెరుగుపరచడానికి ఒక పరివర్తన అవకాశాన్ని అందిస్తాయి. రూట్స్ ఫౌండేషన్ వంటి సంస్థల సమిష్టి ప్రయత్నాలు మరియు బలమైన విధాన మద్దతుతో DSR ,పెరుగుతున్న జనాభాకు ఆహార భద్రతను నిర్ధారించే వరి సాగులో విప్లవాత్మక మార్పులు చేయగలదు.

DSR తో భారతదేశం యొక్క అనుభవం ప్రపంచవ్యాప్తంగా నీటి కొరత ఉన్న ఇతర ప్రాంతాలకు కూడా ఒక నమూనాగా పనిచేస్తుంది. సమర్థవంతమైన సహకారాల ద్వారా ఇటువంటి ఆవిష్కరణలను స్కేల్ చేయడం ద్వారా, దేశం స్థిరమైన వ్యవసాయంలో ప్రపంచ ప్రయత్నాలకు నాయకత్వం వహించగలదు, రాబోయే తరాలకు మెరుగైన భవిష్యత్తును అందిస్తుంది.

Ishani Sharma
Research Associate, Farlense
E-mail ID: ishani@farlense.com

Ritwik Bahuguna
Founder, Roots Foundation & Director, Farlense Group
E-mail ID: rb@rootsfoundation.in

A.P. Sinha
Advisor, Roots Foundation & Director, Farlense Group
E-mail ID: ap.sinha@rootsfoundation.in

Roots Foundation,
#104, Building No 32, Global Business Square
[32GBS] by INMACS,
Sector 44, Gurugram, Haryana 122003

Source: LEISA India, English Edition, December 2024