రైతుల డైరీ- శ్రీమతి చాంది బాయి స్ఫూర్తిదాయక ప్రయాణం

చాంది బాయి సంగారెడ్డి జిల్లా జహీరాబాద్ మండలంలోని అర్జున్ నాయక్ తాండా అనే గ్రామానికి చెందినది. ఇది వ్యవసాయాన్ని సవాలుగా మార్చే బంజరు భూములతో కూడిన శుష్క ప్రాంతం. ఆమె 13 మంది సభ్యుల కుటుంబంతో నివసిస్తుంది, వీరిలో ముగ్గురు కుమారులు,  ముగ్గురు కోడళ్ళ మరియు ఆరుగురు  మనవరాళ్ళు ఉన్నారు. ఆమె కుటుంబానికి వ్యవసాయమే ప్రధాన జీవనాధారం. చాంది బాయికి 5 ఎకరాల భూమి ఉంది, అక్కడ ఆమె ప్రధానంగా ఖరీఫ్ సీజన్‌లో పంటలు పండిస్తుంది. చాంది బాయి ప్రైవేట్ డీలర్ల నుండి విత్తనాలను కొనడం ద్వారా సోయాబీన్ మరియు మొక్కజొన్న అనే రెండు పంటలను పండించేది. ఆమె వారి నుండి ₹20,000 3% వడ్డీ రేటుతో అప్పుగా తీసుకునేది. ఆమె జహీరాబాద్ నుండి హైబ్రిడ్ విత్తనాలు, రసాయన ఎరువులు మరియు పురుగుమందులను కొనుగోలు చేసింది.

2016లో దక్కన్ డెవలప్‌మెంట్ సొసైటీ (DDS), ఒక NGO అర్జున్ నాయక్ తాండాలోని కమ్యూనిటీలతో కలిసి పనిచేయడం ప్రారంభించింది. నాలుగు నెలల తర్వాత వారి సమస్యలను పరిష్కరించడానికి DDS ఒక సంఘం (ఒక సంఘం సమూహం) ఏర్పాటుకు సహాయపడింది. సభ్యులు చండి బాయి మరియు రాజి బాయిలను గ్రూప్ లీడర్లుగా ఎన్నుకున్నారు. 20 మంది సభ్యులతో ప్రారంభమైన సంఘం 2024 నాటికి 60 మంది సభ్యులకు పెరిగింది. చండి బాయి మరియు ఇతర సభ్యులతో కలిసి విత్తన నిర్వహణ, సేంద్రియ ఎరువుల తయారీ, మొక్కల సారం మరియు తెగులు మరియు వ్యాధుల నియంత్రణ కోసం ఇతర సహజ పద్ధతులు, అలాగే విలువ ఆధారిత ఉత్పత్తులు వంటి వివిధ అంశాలపై శిక్షణ మరియు మార్గదర్శకత్వం పొందారు.

DDS మరియు KVK (కృషి విజ్ఞాన కేంద్రం) నుండి విలువైన మార్గదర్శకత్వం, మద్దతు మరియు ప్రోత్సాహంతో ఆమె ఒక ఎకరంలో 20 కి పైగా పంటలను పండిస్తోంది, వీటిలో మిల్లెట్లు (ఉదా., సజ్జ, రాగి(చోళ్ళు), 2 రకాల కొర్రలు , సామలు , వరిగలు మొదలైనవి), పప్పుధాన్యాలు (ఉదా., ఎర్ర శనగలు, పెసలు, మినుములు , అలసందలు  మొదలైనవి) మరియు నూనె గింజలు (ఉదా., నువ్వులు, అవిసె గింజలు) ఉన్నాయి. ఆమె తన పొలాన్ని వివిధ సేంద్రియ వ్యవసాయ పద్ధతుల ద్వారా పెంచుతోంది. చివరిగా దున్నేటప్పుడు సుమారు 10 ట్రాక్టర్ లోడ్లు (20 టన్నులు) ఎరువును ఉపయోగిస్తారు. హెక్టారుకు 100 కిలోల చొప్పున సుసంపన్నమైన కంపోస్ట్ (వర్మికంపోస్ట్, పశువుల పెంట మరియు మేక ఎరువు మిశ్రమం) కలుపుతారు. పంటలను ప్రత్యామ్నాయ వరుసలలో విత్తుతారు, ఇది విభిన్న పంట నమూనాను నిర్ధారిస్తుంది. పంచగవ్య మరియు జీవామృతం వంటి సాంప్రదాయ సేంద్రీయ సూత్రీకరణలను పంట పెరుగుదలకు ఉపయోగిస్తారు మరియు వేప ఆకు రసం , వేప గింజల రసం, బెల్లం నీరు మరియు గోమూత్రాన్ని తెగులు నిర్వహణకు ఉపయోగిస్తారు.

చాందీ బాయి పొలంలో సగటు సాగు ఖర్చు ₹25,050, నికర ఆదాయం ₹36,580. వ్యవసాయంతో పాటు, ఆమె 4 మేకలు మరియు 2 ఆవులను కూడా పెంచుతుంది. ఆమె వ్యవసాయ కార్యకలాపాల నుండి, ఆమె ₹36,580 నికర ఆదాయాన్ని సంపాదిస్తుంది మరియు ప్రతి రెండు సంవత్సరాలకు, పశువులను అమ్మడం ద్వారా ఆమె అదనంగా ₹30,000 నుండి ₹35,000 వరకు సంపాదిస్తుంది. పశువులకు మేత నేరుగా ఆమె పొలం నుండి సేకరించబడుతుంది మరియు గ్రామంలో సహజంగా లభించే వృక్షజాలంతో భర్తీ చేయబడుతుంది.

తన పొలంలో అద్భుతమైన ఫలితాలను చూసిన తర్వాత  చండి బాయి మార్పు కోసం ఒక బలమైన న్యాయవాదిగా మారింది, ఆమె తోటి రైతులు కూడా ఇలాంటి వ్యవసాయ పద్ధతులను అనుసరించడానికి ప్రేరణనిచ్చింది. 'మా పొలాలు ఆరోగ్యకరమైన పోషణ మరియు సమృద్ధిని ప్రతిబింబిస్తాయి' అని చండి బాయి చెప్పారు. తోటి రైతులు మరియు గ్రామస్తుల జీవితాల్లో వచ్చిన సానుకూల మార్పుల నుండి ప్రేరణ పొందిన DDS మరియు KVK మార్గదర్శకత్వంలో ఇప్పుడు గ్రామంలోని మరికొంతమంది రైతులు సంఘంలో చేరడానికి మరియు సేంద్రీయ వ్యవసాయంలో పాల్గొనడానికి ఆసక్తి చూపుతున్నారు.

Note: This has been compiled by Dr. N. Snehalatha,, Ramesh and E. Swamy,of DDS-KVK, Zaheerabad,
Sangareddy, Telangana, India, 502228. Dr. N.
Snehalatha can be contacted at snehalatha.ddskvk@ddsindia.org

Source: LEISA India, English Edition, December 2024