టర్కీ కోళ్ళ పెంపకం- మహిళలకు ప్రత్యామ్నాయ జీవనోపాధి అవకాశం

దక్షిణ పరగణాల జిల్లా మహిళలు టర్కీ కోళ్ళ పెంపకాన్ని విజయవంతంగా చేపట్టారు. స్థానిక KVK ప్రోత్సహించిన ఈ సమిష్టి మోడల్ అభివృద్ధికి అడ్డంకులను ఛేదించి, మహిళా సంఘాల సామర్థ్యాన్ని ఆవిష్కరించింది.

భారతీయ కోళ్ల రంగం సంవత్సరానికి దాదాపు 8% వృద్ధిని సాధిస్తోందని టూర్ మరియు గోయల్ బృందం 2022 లో వారి ప్రచురణలో తెలియజేశారు , ఎందుకంటే  కోళ్ల మాంసానికి  మరియు గుడ్లకు అధిక డిమాండ్ ఉండడం,విలువ జోడింపు గోలుసును ఏకీకృతంచేయడం , నిరంతర పరిశోధన మరియు ఆవిష్కరణ వంటి అనేక కారణాల వల్ల. గత కొన్ని దశాబ్దాలుగా, ఈ రంగం సాంప్రదాయ నాటు కోళ్ల నుండి వాణిజ్యపరంగా ఆధారిత కార్యకలాపాలకు స్పష్టమైన మార్పును చూపించింది. అయితే చిన్న మరియు సన్నకారు రైతులు మరియు వ్యవసాయ మహిళలలో ఎక్కువ భాగం తమ ప్రాంగణంలో కోళ్ళు చిన్న మందలలో సాంప్రదాయకంగా కోళ్లను పెంచుకునేవారు. వారికి తగినంత ఆర్థిక సహాయం లేదా ప్రమాణికమైన బ్రాయిలర్ పెంపకానికి అవసరమైన సాంకేతిక నైపుణ్యం లేదు.

ఈ నేపథ్యంలో 2016లో కోల్‌కతాలోని దక్షిణ 24 పరగణాల జిల్లాలోని సస్య శ్యామల కృషి విజ్ఞాన కేంద్రం (SS KVK), మహిళలకు ప్రత్యామ్నాయ జీవనోపాధి వ్యూహంగా బ్యాక్‌యార్డ్ టర్కీ (మెలియాగ్రిస్ గల్లోపావో) కోళ్ళ పెంపకాన్ని ప్రోత్సహించడానికి ప్రయత్నించింది. దీనికి అనేక కారణాలు ఉన్నాయి. టర్కీ కోళ్ళు తక్కువ పెట్టుబడి పద్దతులలోకూడా సులభంగా వృద్ధి చెందుతాయి. అవి ప్రత్యేకమైన పెంపకం పద్ధతిలో ఉంచబడిన బ్రాయిలర్ కోళ్ళలా వివిధ వ్యాధులకు గురికావు. టర్కీ పక్షుల మాంసాన్ని దాని లీన్ మాంసం నాణ్యత, విభిన్న రుచి మరియు వాసన కోసం పట్టణ వినియోగదారులు ఇష్టపడతారు. టర్కీ మాంసం బ్రాయిలర్ మాంసం (140 కిలో కేలరీలు/85 గ్రా) కంటే తక్కువ కేలరీల విలువ (125 కిలో కేలరీలు/85 గ్రా) కలిగి ఉందని మరియు అందువల్ల ఆరోగ్య స్పృహ ఉన్న వ్యక్తుల వంటకంలో ఇది మరింత అనుకూలంగా ఉంటుందని కూడా గమనించబడింది. టర్కీ కోళ్ళ మాంసానికి కోల్‌కతా నగరంలోని పట్టణ వినియోగదారులు నమ్మదగిన మంచి మార్కెట్‌ డిమాండను కల్పించారు.

టర్కీకోళ్ళ పెంపకం కార్యక్రమాన్ని స్వీకరించడానికి అర్హత గల మహిళా బృందాన్ని సమీకరించడం.

కొంతమంది మహిళా రైతులు గతంలో అదనపు ఆదాయ ఉత్పత్తి కోసం ఇంటి వద్ద కోళ్ల పెంపకంలో నిమగ్నమై ఉండేవారు. వారు చిన్న గుంపులుగా కురోయిలర్/RIR రకం కోళ్ల జాతులను పెంచేవారు. క్రమంగా వారు మూడు కారణాల వల్ల సాంప్రదాయ కోళ్ల పెంపకంపై ఆసక్తిని కోల్పోయారు . i) బ్రాయిలర్ పెంపకంతో పోలిస్తే తక్కువ ఆర్థిక రాబడి ii) ప్రస్తుత వ్యవస్థలో ఖచ్చితమైన మార్కెటింగ్ మార్గాలు లేనందున వాటి గుడ్లు మరియు సిద్ధంగా ఉన్నకోళ్లను మధ్యవర్తికి బలవంతంగా విక్రయించడం మరియు iii) కోళ్ళ మరణాల రేటు అధికం కావడం. టర్కీ కోళ్ళ పెంపకం ద్వారా ప్రత్యామ్నాయ జీవనోపాధిని స్వీకరించడానికి వారిని సంప్రదించినప్పుడు, వారు దానిపై ఆసక్తి చూపించారు. దక్షిణ 24 పరగణాల జిల్లాలోని మూడు అభివృద్ధి బ్లాక్‌లైన సోనార్‌పూర్, బరుయ్‌పూర్ మరియు బడ్జ్ బడ్జ్ II నుండి దాదాపు పదిహేను మంది SHG నాయకులను టర్కీ పెంపకం కోసం ఎంపిక చేశారు.

మహిళా గ్రూపులకు మొదట టర్కీ పెంపకంపై ఆచరణాత్మక శిక్షణ ఇవ్వబడింది. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నిర్వహించే మధ్య తరహా టర్కీ కోళ్ళ ఫారాలు వారు తెలుసుకున్నారు. బెల్ట్స్‌విల్లే స్మాల్ వైట్ టర్కీ జాతిని ఉపయోగించి శాస్త్రీయ టర్కీకోళ్ళ పెంపకంపై ఫ్రంట్-లైన్ ప్రదర్శనలు కూడా ఎప్పటికప్పుడు రైతుల ఫారాలలో  నిర్వహించబడ్డాయి. ఇది మహిళల్లో విశ్వాసాన్ని నింపడంలో సహాయపడింది మరియు ఆచరణల ప్యాకేజీని సమాంతరంగా విస్తరించడంలో సహాయపడింది. పెరటిలో టర్కీకోళ్ళ  పెంపకం కోసం అభ్యాస ప్యాకేజీ శాస్త్రీయ గృహనిర్మాణం, శాస్త్రీయ దాణా మరియు కఠినమైన నివారణ సంరక్షణ సూత్రాలపై ఆధారపడింది. సాధారణంగా  ఒక టర్కీ కోడి  ఇంటి నిర్వహణ స్థితిలో 5 నెలల వయస్సులో 5 కిలోల బరువు పెరుగుతుంది, ఆపై దానిని మార్కెట్ చేస్తారు.

పెద్ద ఎత్తున ఆచరణ

SHG సభ్యులు పెంచే టర్కీ కోళ్ళ మార్కెటింగ్ కోసం KVK, పశ్చిమ బెంగాల్ ప్రభుత్వ అనుబంధ సంస్థ అయిన పశ్చిమ బెంగాల్ లైవ్‌స్టాక్ డెవలప్‌మెంట్ కార్పొరేషన్ (WBLDC)తో ఒప్పందం కుదుర్చుకోవడంతో ఈ కార్యక్రమం మంచి పురోగతి సాధించింది. ఈ ఒప్పందంతో WBLDC రైతుల ఇంటి నుండి సిద్ధంగా ఉన్న టర్కీ కోళ్లను తీసుకెళ్లడం ప్రారంభించింది. ప్రత్యక్ష టర్కీ కోళ్ళ సగటు ఫామ్ గేట్ ధర కిలోకు రూ. 270. ఇది వాణిజ్య బ్రాయిలర్ కోళ్ళ  కంటే చాలా ఎక్కువ. ఈ మొత్తాన్ని WBLDC ప్రత్యక్ష బ్యాంకు బదిలీ ద్వారా స్వీకరిస్తుంది. సగటున 20 కోళ్ళ మందను టర్కీకోళ్ళ  పెంపకందారుడు పెంపక చక్రానికి రూ. 15000-20000 నికర ఆదాయాన్ని పొందవచ్చు. స్థానికంగా లభించే కోళ్ళ మేతలు , వంటగది వ్యర్థాలు మరియు అజోల్లాతో కోళ్లకు ఆహారం ఇస్తే నికర ఆదాయం మరింత పెరుగుతుంది.

స్వయం సహాయక సంఘాల సభ్యుల నుండి సేకరించిన టర్కీకోళ్ళ మాంసం, పశ్చిమ బెంగాల్ అంతటా WBLDC యొక్క వివిధ రిటైల్ కౌంటర్లలో శీతళీకరణ మాంసం కేటగిరి కింద ‘హరింఘటా మీట్’ బ్రాండ్ పేరుతో విక్రయించబడుతుంది.

2019 సంవత్సరం నుండి టర్కీకోళ్ళ పెంపకం క్రమంగా ఊపందుకుంది (చిత్రం 1) ఇది క్రెడిట్ లింకేజీల కోసం ఆర్థిక సంస్థలతో, సాంకేతిక సహకారం కోసం పశ్చిమ బెంగాల్ ప్రభుత్వంలోని వివిధ లైన్ విభాగాలతో మరియు మార్కెట్ లింకేజీల కోసం WBLDCతో బాగా అనుసంధానించబడి ఉంది. టర్కీకోళ్ళ పెంపకం మరియు దాని మార్కెటింగ్ కార్యక్రమం మొత్తం KVK నేతృత్వంలో జరిగింది.

ప్రస్తుత సంవత్సరంలో 160 మంది మహిళా స్వయం సహాయక సంఘాల సభ్యులు విజయవంతమైన టర్కీకోళ్ళ పెంపకంలో నిమగ్నమై ఉన్నారు. చిన్న మరియు సన్నకారు వెనుకబడిన వ్యవసాయ కుటుంబాలకు చెందిన మహిళా టర్కీకోళ్ళ  రైతులు ఇప్పుడు WBLDCకి త్రైమాసికానికి దాదాపు 1.5 టన్నుల సజీవ టర్కీ కోళ్ళను  సరఫరా చేస్తున్నారు. టర్కీకోళ్ళ పెంపకం ద్వారా గ్రామీణాభివృద్ధి యొక్క విస్తృత ప్రచారంలో వారు తమ సొంత విజయగాథను రూపొందించారు. టర్కీకోళ్ళ పెంపకం వారి ఆత్మవిశ్వాసం, సంతృప్తి, గర్వం మాత్రమే కాదు, కుటుంబ పోషణకు అదనపు ఆదాయాన్ని సమకూరుస్తుంది.

మహిళా టర్కీకోళ్ళ పెంపకందారుల ఉదాహరణల నుండి ప్రేరణ పొందిన పశ్చిమ బెంగాల్ ప్రభుత్వ ARD విభాగం 2023 సంవత్సరం నుండి సోనార్‌పూర్ బ్లాక్‌లో ఈ కార్యక్రమాన్ని విస్తరించడానికి ప్రారంభించింది. వ్యవసాయ కుటుంబాలకు మెరుగైన ఆదాయాన్ని సాధించే లక్ష్యంతో, ఒక ప్రత్యేక పథకం కింద, ARD విభాగం KVKతో కలిసి గ్రామీణ యువతకు టర్కీ కోడి పిల్లలను పంపిణీ చేస్తోంది.

విజయానికి కారకాలు

KVK నిర్వహించిన శిక్షణ, ప్రదర్శన మరియు ప్రేరణ తరగతులు రైతు వర్గాలపై  అపారమైన ప్రభావాన్ని చూపాయి. శిక్షణ మరియు అవగాహన కార్యక్రమాలు ఈ కార్యక్రమానికి అవసరమైన శాస్త్రీయ పునాదిని ఇచ్చాయి. ప్రతి SHG సభ్యునిలో నిద్రాణంగా ఉన్న నాయకత్వ నాణ్యత యొక్క నైపుణ్యాలను కూడా ఇది ఆవిష్కరించింది.

KVK, ICAR-IVRI మరియు పశ్చిమ బెంగాల్ ప్రభుత్వ జంతు వనరుల అభివృద్ధి శాఖల సాంకేతిక సహకారంతో పాటు హామీ ఇవ్వబడిన మార్కెటింగ్ లింకేజీలు ఈ కార్యక్రమాన్ని విజయవంతం చేశాయి.

కోవిడ్ మహమ్మారి సమయంలో అనేక ఇతర వ్యవసాయ రంగాలు నిలిచిపోయినప్పుడు కూడా ఈ మార్కెటింగ్ ఛానల్ టర్కీ ఫారాల పెంపకందారులను  నిలబెట్టింది. పశ్చిమ బెంగాల్ ప్రభుత్వ జంతు వనరుల అభివృద్ధి శాఖ (ARD) ఈ కార్యక్రమం ప్రారంభం నుండి టర్కీ పెంపకందారులకు ఒక రోజు వయసున్న టర్కీ కోడిపిల్లల నిరంతర సరఫరా మరియు గ్రామాల్లో రోగనిరోధక కార్యక్రమాల ద్వారా మద్దతు ఇవ్వడం ద్వారా ఈ కార్యక్రమంలో సహకరిస్తుంది. ఈ సహకారం సరైన విలువ గొలుసును నిర్వహించడానికి కీలకంగా మారింది. మెగాసిటీ దగ్గరాగ ఉండడం మరియు టర్కీ మాంసం పట్ల మక్కువతో దాని భారీ వినియోగదారుల సహకారం  కూడా విజయానికి ముఖ్యమైన అంశాలలో ఒకటిగా ఉంది.

 స్వయం సహాయక సంఘాల మహిళలచే టర్కీకోళ్ళ  పెంపకం. ఈ సమ్మిళిత నమూనా అభివృద్ధి అడ్డంకులను బద్దలు కొట్టి మహిళా సమూహాల సామర్థ్యాన్ని ఆవిష్కరించింది. టర్కీకోళ్ళ  పెంపకం విజయం స్థానిక ప్రింట్ మరియు ఎలక్ట్రానిక్ మీడియాలలో విస్తృతంగా ప్రచారం చేయబడింది.

ఇంకా మెరుగైన  శాస్త్రీయ జ్ఞానం మరియు వైఖరిని ఉపయోగించి వైవిధ్యీకరణ ద్వారా వ్యవసాయ ఆదాయాన్ని ఆప్టిమైజ్ చేయడానికి ఈ ప్రత్యామ్నాయo కానీ లాభదాయకమైన సంస్థతో స్వయం సహాయక బృందాలు, రైతు క్లబ్‌లు మరియు FPO లు వంటి మరిన్ని రైతు సంస్థలను అనుసంధానించడం ద్వారా ప్రాధాన్యత ఇవ్వవచ్చు.

ప్రస్తావనలు

• ఘోష్ సర్బస్వరూప్, నారాయణ్ చంద్ర సాహు, మరియు అవిజిత్ హల్దార్. (2023) భారతదేశంలోని పశ్చిమ బెంగాల్‌లోని దక్షిణ 24 పరగణాల జిల్లాలో బ్యాక్‌యార్డ్ టర్కీ (మెలియాగ్రిస్ గల్లోపావో) ఉత్పత్తి వ్యవస్థ స్థితి. జర్నల్ ఆఫ్ ది ఇండియన్ సొసైటీ ఆఫ్ కోస్టల్ అగ్రికల్చరల్ రీసెర్చ్ 41: 1 https://doi.org/10.54894/ jiscar.41.1.2023.128933
• ఘోష్ సర్బస్వరూప్ మరియు మణిదీప్త సాహా (2023) భారతదేశంలోని పశ్చిమ బెంగాల్‌లోని దక్షిణ 24 పరగణాల జిల్లాలోని చిన్న పశువుల పెంపకందారులు ఉత్పత్తి చేసే టర్కీ పక్షుల పెరుగుదల పనితీరు మరియు మాంసం నాణ్యత. అన్వేషణాత్మక జంతువు & వైద్య పరిశోధన 13: 2. పేజీలు 184-190.
• టూర్, జె.ఎస్. మరియు గోయెల్, ఆర్. (2022). పంజాబ్‌కు ప్రత్యేక సూచనతో భారతదేశంలో పౌల్ట్రీ పెంపకం ఒక సంక్షిప్త వివరణ. వ్యవసాయ శాస్త్రం డైజెస్ట్. DOI: 10.18805/ag.D-5540 (13) (PDF) పంజాబ్‌కు ప్రత్యేక సూచనతో భారతదేశంలో పౌల్ట్రీ పెంపకం ఒక సంక్షిప్త వివరణ.
• దీని నుండి లభిస్తుంది: https://www.researchgate.net/ publication/362220105_Poultry_Farming_in_India_ with_Special_Reference_to_Punjab_An_Overview [ఫిబ్రవరి 10 2024న యాక్సెస్ చేయబడింది].

Sarbaswarup Ghosh
Sasya Shyamala Krishi Vigyan Kendra
Ramakrishna Mission Vivekananda Educational &
Research Institute (RKMVERI)
Arapanch, Sonarpur, South 24 Parganas, West Bengal
E-mail: drsarba@rediffmail.com

Source: LEISA India, English Edition, March 2024